Pilletje nemen en wachten tot het beter gaat

Iedereen en niemand tegelijk
Rick and Morty - Copyright protected by Adult Swim - pilletje
Rick and Morty – Copyright protected by Adult Swim

De cijfers liegen niet: Belgen, ongeacht hun leeftijd en achtergrond grijpen meer en meer naar antidepressiva. Senioren, pubers, hogeschool studenten, holebi’s en transgenders, huismannen en vrouwen, etc. Bijna niemand ontkomt er aan. Ondanks het verhoogde medicatiegebruik heerst er een groot taboe rond het nemen van antidepressiva omdat het gezien wordt als een teken van zwakte in onze prestatiegerichte maatschappij.

Huisartsen krijgen meer en meer patiënten over de vloer gewapend met webmd (een site waar u uw symptomen kan opzoeken) en een vraag naar bepaalde medicatie: valium, verschillende antidepressiva, slaapmedicatie, etc. De huisarts heeft vaak een emotionele patiënt die geholpen wilt worden en liefst zo snel mogelijk. Vaak kiest men dan ook voor antidepressiva als oplossing. Deze toename in de voorschriften voor antidepressiva is zo groot dat er onlangs een richtlijn is uitgegeven om het medicatiegebruik terug te dringen. Aan de andere kant beperkt men het recht op zorg door een beperkte terugbetaling bij psychotherapie (waar in de toekomst verandering in zou komen).

Goede informatie en realistische verwachtingen

Er heersen veel foute verwachtingen en ideeën rond het gebruik van antidepressiva. Vaak worden mensen ook niet altijd goed geïnformeerd. Is antidepressiva een oplossing of een middel om je klachten aan te pakken?

Als we hoofdpijn hebben, grieperig zijn of keelpijn hebben nemen we vaak een pilletje en een halfuurtje later gaat het weer al wat beter. Binnen de 3 dagen voelen we ons weer prima. Met deze (vaak onbewuste) verwachting start men de behandeling met antidepressiva. De dokter heeft misschien wel meermaals herhaald dat antidepressiva pas begint te werken na 3-6 weken maar deze informatie is vaak al weg gefilterd. Je start met de behandeling, merkt bijwerkingen op (waar je misschien wel/niet op voorbereid was) en na 2 weken zet je de behandeling stop: het werkt niet en je hebt ook niets anders gedaan dan normaal.

Spijtig genoeg kunnen depressieve klachten vaak niet op dezelfde manier worden behandeld als de griep. Vaak vertrekt men ook vanuit een bepaald symptoon (ik slaap slecht) in plaats van een oorzaak (hoe komt het dat ik slecht slaap). Bij een oplossingsgerichte begeleiding kijken we vooral wat we willen bereiken (ik wil beter slapen) en hoe we dat kunnen bereiken. Antidepressiva nemen is geen oplossing maar een middel binnen de oplossingsgerichte visie. Het is een middel om een doel te bereiken. Er is ook niets mis mee met het nemen van antidepressiva. Therapie, coaching en antidepressiva zijn allemaal mogelijke middelen om te werken naar een betere toekomst.

Onderzoek wijst uit dat vele lagen uit de bevolking (inclusief hulpverleners!) vroeg of laat worden geconfronteerd met psychische klachten. Het is dan ook niet nodig om ons hier voor te schamen. In de plaats hiervan kan je samen met je netwerk (familie, vrienden, relatie, hulpverleners) werken naar een positieve toekomst. Het is dan ook niet nodig om ons te schamen dat personen al dan niet tijdens bepaalde periodes van hun leven beroep hebben gedaan op medicatie, therapie of coaching.

Dichterbij dan je denkt

Als statement stak ik mijn pillendoos altijd zichtbaar in mijn rugzak. Zelfs ik, als hulpverlener ( maar ook collega, broer, zoon,…) kan nood hebben aan tijdelijke extra ondersteuning in de vorm van therapie, coaching of misschien zelfs medicatie. Bij elke therapeutische opleiding wordt er ook verwacht dat de toekomstige therapeut zelf in begeleiding gaat. Buiten de context van een opleiding is dit vaak weer veel minder bespreekbaar. Wat leverde mij dit op? Wat merkte ik op?

  • Verbaasde reacties en vragen en soms een onaangename stilte
  • Onverwachte, vaak geruststellende verhalen van mensen waar je het niet altijd van had verwacht
  • Openhartige gesprekken over welzijn en mentaal welbevinden met collega’s(vrijwilligers), toevallige passanten, vrienden en familie. Soms een luchtig gesprek en soms ook een doorverwijzing. Altijd met de nodige erkenning.
  • Mensen die zich vaak “outte” als lotgenoot gepaard met goede en slechte ervaringen en vaak een goede dosis zelfspot
  • Deze thema’s spelen bij alle lagen van de bevolking maar ook familie, vrienden, partners en zelfs je buur.

Onderzoek wijst ook uit dat mensen minder snel hervallen als men kiest voor psychotherapie eventueel aangevuld met medicatieve ondersteuning. Enkel medicatie nemen geeft het meeste risico om te hervallen. Een pilletje nemen en wachten tot het beter gaat blijkt dus niet realistisch.

 “Wat kan nog meer helpen?”

Vergeet zeker de bovenstaande vraag niet te beantwoorden als antidepressiva “de enige oplossing” lijkt te zijn voor jou, je naaste, je patiënt of cliënt. Vergeet niet dat antidepressiva een middel is en zeker niet de enige oplossing is. Informeer je goed en durf het ook te bespreken met belangrijke mensen in je leven. Als je kiest om anti-depressiva te nemen, geef het ook voldoende tijd (4-6 weken voor de eerste verbetering merkbaar is).

Hopelijk ben je iets wijzer geworden na het lezen van deze blogpost!

links:

Richtlijn over antidepressiva naar huisartsen

Een op twintig studenten aan de KU Leuven kampt met matige tot ernstige psychische problemen.

1 op de 5 tachtigers aan de antidepressiva